Folic acid
บทนำ
กรดโฟลิก (Folic acid) เป็นวิตามินที่ถูกสังเคราะห์โดยมนุษย์ มีโครงสร้างทางเคมีคล้าย คลึงกับโฟเลต (Folate) ซึ่งเป็นวิตามินที่มีในธรรมชาติ บางครั้งเราจะได้ยินคำว่า ’วิตามิน-เอ็ม หรือ วิตามิน-บี 9’ ขอให้เข้าใจว่าเป็นชื่อเดียวกับกรดโฟลิก
ที่มีความจำเป็นต่อร่างกาย ด้วยโฟเลตช่วยให้ร่างกายสังเคราะห์และซ่อมแซมสารพันธุกรรมหรือ
ดี-เอ็น-เอ (DNA) ซึ่งมีผลต่อเนื่องไปถึงการแบ่งเซลล์ของร่างกายรวมถึงการเจริญเติบโตโดย เฉพาะอย่างยิ่งในเด็กทารก หญิงตั้งครรภ์ สำหรับเด็กทั่วไป วัยรุ่น ผู้ใหญ่ ก็ยังมีความจำเป็นต้อง ได้รับโฟเลตอย่างสม่ำเสมอเพื่อช่วยให้ร่างกายมีสุขภาพที่แข็งแรง โฟเลตมีส่วนสำคัญในการ สร้างเม็ดเลือดแดงและป้องกันโรค/ภาวะโลหิตจาง
อาการขาดโฟเลต จะก่อให้เกิดความผิดปกติในร่างกาย อาทิเช่น
- กระทบต่อการสร้างเซลล์ประสาทของทารกในครรภ์
- สำหรับหญิงตั้งครรภ์หากขาดโฟเลตจะมีอาการดังนี้ รู้สึกสับสน ความจำเสื่อม ซึมเศร้า เกิดแผลในปากหรือแผลในกระเพาะอาหารได้ง่าย ปวดศีรษะ ใจสั่น เป็นต้น
- สำหรับคนทั่วไปหากขาดวิตามินนี้ อาจพบอาการท้องเสีย มีภาวะโลหิตจาง รวมถึงการสัง เคราะห์สารพันธุกรรม เช่น ดี-เอ็น-เอ บกพร่อง และอาจนำไปสู่ความเสี่ยงของการเกิดโรคมะเร็ง ได้
กรดโฟลิกถูกดูดซึมได้ดีจากลำไส้เล็ก เมื่อเข้าสู่กระแสเลือดจะจับตัวกับโปรตีนและถูกลำ เลียงไปสะสมที่อวัยวะตับ จากนั้นจะถูกเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีอีกครั้งก่อนที่เลือดจะนำไป เลี้ยงที่อวัยวะต่างๆของร่างกาย กรดโฟลิกใช้เวลาประมาณ 0.5 - 1 ชั่วโมงในการออกฤทธิ์และทำหน้าที่ของตัวมัน กรดโฟลิกเป็นวิตามินที่ละลายได้ดีในน้ำ จึงไม่ค่อยพบปัญหาของการสะสมในร่างกายเพราะจะถูกขับออกมากับปัสสาวะ
ถึงแม้จะดูว่ากรดโฟลิกเป็นวิตามินที่มีประโยชน์และค่อนข้างปลอดภัย แต่การใช้ขนาดที่เหมาะสมถูกต้อง ควรต้องอยู่ภายใต้ดุลยพินิจของแพทย์
กรดโฟลิกมีสรรพคุณ (คุณสมบัติ) อย่างไร?
กรดโฟลิกมีสรรพคุณ ดังนี้
- รักษาภาวะโลหิตจาง ประเภท Megaloblastic anemia อันมีสาเหตุจากการขาดโฟเลต
- เสริมสร้างและป้องกันการขาดโฟเลตในหญิงตั้งครรภ์ ทารก และเด็ก
กรดโฟลิกมีกลไกการออกฤทธิ์อย่างไร?
กรดโฟลิกมีกลไกการออกฤทธิ์ โดยกรดโฟลิกมีความจำเป็นต่อกระบวนการเผาผลาญพลังงานในระบบต่างๆของร่างกาย เช่น การสังเคราะห์สารต่างๆที่เป็นกระบวนการสำคัญของการสร้างเม็ดเลือดแดง เช่น เพียวรีน (Purine) และ ไพริมิดีน (Pyrimidine) อีกทั้งยังสนับสนุนการ สร้างเม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดในผู้ป่วยที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดโฟเลตอีกด้วย
กรดโฟลิกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายอย่างไร?
กรดโฟลิกมีรูปแบบการจัดจำหน่ายดังนี้
- จัดจำหน่ายในรูปแบบยาเม็ดขนาดความแรง 0.5 และ 5 มิลลิกรัม/เม็ด
- กรดโฟลิกยังมีรูปแบบที่เป็นยาผสมกับวิตามิน - เกลือแร่อื่นๆอีกมากมาย รวมถึงผลิต ภัณฑ์นมที่ใช้เลี้ยงทารกและอาหารเสริม แต่ขอไม่นำมากล่าว ณ ที่นี้
กรดโฟลิกมีขนาดรับประทานอย่างไร?
กรดโฟลิกมีขนาดรับประทานดังนี้
- ในผู้ใหญ่ รับประทาน 400 - 800 ไมโครกรัม วันละครั้ง
- ในเด็กทารก รับประทาน 0.1 มิลลิกรัม วันละครั้ง
- เด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี รับประทานได้ถึง 0.3 มิลลิกรัม วันละครั้ง
- เด็กอายุ 4 ปีขึ้นไป รับประทาน 0.4 มิลลิกรัม วันละครั้ง
- เด็กอายุ 1 -3 ปี รับประทานครั้งละ 150 ไมโครกรัม วันละครั้ง
- เด็กอายุ 4 - 8 ปี รับประทานครั้งละ 200 ไมโครกรัม วันละครั้ง
- เด็กอายุ 9 - 13 ปี รับประทานครั้งละ 300 ไมโครกรัม วันละครั้ง
- เด็กอายุ 14 ปีขึ้นไป รับประทานครั้งละ 400 ไมโครกรัม วันละครั้ง
เมื่อมีการสั่งยาควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรอย่างไร?
เมื่อมีการสั่งยาทุกชนิดรวมถึงกรดโฟลิก ผู้ป่วยควรแจ้งแพทย์/พยาบาลและเภสัชกรดังนี้
- ประวัติแพ้ยาทุกชนิด เช่น กินยาแล้ว คลื่นไส้มาก ขึ้นผื่น หรือแน่นหายใจติดขัด/หายใจลำบาก
- มีโรคประจำตัวต่างๆ รวมทั้งกำลังกินยาอะไรอยู่ เพราะกรดโฟลิกอาจส่งผลให้อาการของโรคเหล่านั้นรุนแรงขึ้น หรือเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาอื่นๆที่กินอยู่ก่อน
- หากเป็นสุภาพสตรีควรแจ้งว่าอยู่ในภาวะตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร เพราะยาหลายประเภทสามารถผ่านทางน้ำนมหรือรกและเข้าสู่ทารก จนก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้
หากลืมรับประทานยาควรทำอย่างไร?
หากลืมรับประทานกรดโฟลิก สามารถรับประทานเมื่อนึกขึ้นได้ ถ้าเวลาใกล้เคียงกับการรับประทานกรดโฟลิกในมื้อถัดไป ไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณเป็น 2 เท่า
กรดโฟลิกมีผลไม่พึงประสงค์อย่างไร?
กรดโฟลิกอาจก่อให้เกิดผลไม่พึงประสงค์ (ผลข้างเคียง) ได้เช่นกัน เพียงแต่พบเป็นกรณี ไปขึ้นอยู่กับตัวบุคคล โดยหลังรับประทานโกรดโฟลิก หากพบอาการมีไข้ อ่อนเพลีย ผื่นคัน หาย ใจลำบาก แน่นหน้าอก ให้รีบพาผู้ป่วยส่งแพทย์/ไปโรงพยาบาลทันที
มีข้อควรระวังการใช้กรดโฟลิกอย่างไร?
มีข้อควรระวังการใช้กรดโฟลิกดังนี้
- ห้ามใช้วิตามินนี้กับผู้ป่วยแพ้กรดโฟลิก
- ห้ามใช้กรดโฟลิกกับผู้ป่วยด้วยโรค/ภาวะโลหิตจางที่ยังไม่ทราบประเภท ด้วยการรับประ ทานขนาด 1 มิลลิกรัม/วัน สามารถบดบังอาการของโรคโลหิตจางดังกล่าว และยังทำให้ผู้ป่วยไม่ปลอดภัยจากอาการโรคโลหิตจางที่แอบแฝงอยู่
- เคยมีรายงานจากต่างประเทศว่า การใช้กรดโฟลิกในลักษณะของอาหารเสริมปริมาณสูง กับหญิงตั้งครรภ์ อาจเกิดความเสี่ยงเป็นมะเร็งเต้านม 20 - 30% และมีรายงานเพิ่มเติมว่า อาจก่อ ให้เกิดความเสี่ยงต่อการเป็นโรคหืดในเด็ก 26% นอกจากนี้ ยังอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงของมะ เร็งต่อมลูกหมากในผู้ชายด้วยเช่นกัน ในทีมของผู้วิจัยได้เสนอให้รับประทานพืชผักใบเขียวซึ่งมี โฟเลตจากธรรมชาติ กลับจะช่วยต้านโรคมะเร็งให้กับผู้บริโภค และใช้เป็นทางเลือกเพื่อทดแทน การรับประทานกรดโฟลิกชนิดสังเคราะห์
- ห้ามใช้ยาหมดอายุ
***** อนึ่ง
ทุกคนต้องตระหนักถึงความปลอดภัยจากการใช้ ”ยา” ที่รวมถึง ยาแผนปัจจุบันทุกชนิด (รวมถึงกรดโฟลิกด้วย) ยาแผนโบราณทุกชนิด และสมุนไพรต่างๆเสมอ เพราะยามีทั้งให้คุณและให้โทษ ดังนั้นเมื่อมีการใช้ยาทุกชนิด ควรต้องปฏิบัติตามข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิดเสมอ (อ่านเพิ่มเติมได้ในเว็บ haamor.com บทความเรื่อง ข้อปฏิบัติพื้นฐานในการใช้ยาทุกชนิด ) รวมทั้งควรต้องปรึกษาเภสัชกรประจำร้านขายยาก่อนซื้อยาใช้เองเสมอด้วยเช่นกัน
กรดโฟลิกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่นอย่างไร?
กรดโฟลิกมีปฏิกิริยาระหว่างยากับยาตัวอื่น ดังนี้
- การใช้กรดโฟลิกร่วมกับยารักษาโรคลมชัก อาจส่งผลให้ระดับของยารักษาโรคลมชักที่อยู่ ในกระแสเลือดลดต่ำลง อาจต้องปรับขนาดรับประทานให้เหมาะสม ยารักษาโรคลมชักดังกล่าว เช่น Phenobarbital, Phenytoin
- การใช้กรดโฟลิกร่วมกับยาช่วยย่อยอาหาร อาจทำให้การดูดซึมของกรดโฟลิกลดลง จึง ควรหลีกเลี่ยงการรับประทานยาที่เวลาใกล้เคียงกัน ยาช่วยย่อยอาหารดังกล่าว เช่น Pancrelipase
ควรเก็บรักษากรดโฟลิกอย่างไร?
สามารถเก็บยากรดโฟลิกที่อุณหภูมิห้อง เก็บในภาชนะที่ปิดมิดชิด พ้นแสงสว่าง แสงแดด และความชื้น ไม่เก็บยาในห้องน้ำ และเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง
กรดโฟลิกมีชื่ออื่นอีกไหม? ผลิตจากบริษัทอะไรบ้าง?
ยากรดโฟลิกที่จำหน่ายในประเทศไทย มียาชื่อการค้าอื่นๆและบริษัทผู้ผลิต เช่น
| ชื่อการค้า | บริษัทผู้ผลิต |
|---|---|
| Blackmores Folic Acid (แบล็คมอร์ โฟลิก เอซิด) | Blackmores |
| F-Min (เอฟ-มิน) | Patar Lab |
| Foliamin (โฟเลียมิน) | Takeda |
| Folic Acid Central Poly (โฟลิก เอซิด เซ็นทรัล โพลี) | Pharmasant Lab |
| Folimed (โฟลิเมด) | Medicine Products |
| Folivit (โฟลิวิต) | Siam Bheasach |
| Folic Acid GPO (โพลิก เอซิด จีพีโอ) | GPO |
บรรณานุกรม
1. http://en.wikipedia.org/wiki/Folic_acid [2014,July19]
2. http://www.rxlist.com/folvite-drug.htm [2014,July19]
3. http://www.mims.com/Thailand/drug/search/folic%20acid [2014,July19]
4. http://www.drugs.com/dosage/folic-acid.html [2014,July19]
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น